Cyhoeddwyd llyfrau nodau clust er mwyn cyflwyno gwybodaeth i ffermwyr ac eraill sy’n gysylltiedig â'r diwydiant amaethyddol. Llyfr Nodau Clustiau Sir Feirionnydd a’r Gororau Argraffwyd yn 1974 gan yr NFU. Cyhoeddwyd gan Gangen Meirion o Undeb Cenedlaethol yr Amaethwyr gyda chymeradwyaeth Heddlu Gwynedd a chyfarwyddid Gwilym Prysor Jones bugail Teithiol y Sir. Wrth gyhoeddi'r llyfrau rhoddwyd cydnabyddiaeth a gwerthfawrogiad i’r gwaith a waned gan Cwnstabl 1487 Iwan Roberts. Hoffwn hefyd dalu diolch i’w ragflaenydd, y cyn Gwnstabl 778 Steven Owen, a gychwynnodd y dasg enfawr o gasglu’r nodau ac i’r Cudd Ringyll D.A 119 Pugh. Noddwyd y llyfrau gan nifer o sefydliadau ac unigolion. Mae’n bwysig ein bod hefyd yn rhoi cydnabyddiaeth i’r setwyr a’r rheini oedd yn eistedd ar y gwahanol bwyllgorau. Maent wedi gwneud gwaith clodwiw dros y blynyddoedd a rydym ni bellach yn adeiladu ar hyn ac yn casglu data am yr arfer o nodi clustiau, er mwyn helpu i warchod a diweddaru’r wybodaeth ddiwylliannol hwn rhag cael ei colli dros amser. Dros 2026, ein nod yw dod â’r traddodiad hwn i’r oes ddigidol drwy greu platfform rhyngweithiol ar- lein lle gall pobl chwilio am wahanol fathau o nodau clustiau, lleoliad, deall eu hystyr, a dysgu am hanes diwylliannol yr arfer. Trwy gasglu data cywir a manwl, byddwn yn gallu adeiladu gwefan sydd nid yn unig yn gwarchod traddodiad Nod Clust ond hefyd yn ei gwneud yn haws i genedlaethau’r dyfodol ymgysylltu ag ef, ei ymchwilio a’i ddefnyddio. Mae’r prosiect hwn yn anelu at anrhydeddu’r gorffennol wrth ddarparu gofod modern ar gyfer y wybodaeth.

Daliwyd wedi’r didoli yn y llyfr pob lle’n ei drefn inni, yn hafod a hendrefi; rhwng dwy glwyd clustnodwyd ni. Tegwyn Pughe Jones Ar ddiwrnod hel os gweli - un ddiarth Am ddianc o’r cwmni; O’i chael a’i dal chwilia di, Mae ateb yma iti. Tomi Price I ŵr a’i gi pa lyfr gwell O nodau pob diadell? Tomi Price